projekt studencki
Badacze i teorie
Psychologia pozytywna jest nurtem w psychologii naukowej, który koncentruje się na badaniu warunków sprzyjających optymalnemu funkcjonowaniu człowieka. Jej rozwój jako wyodrębnionej dziedziny wiąże się z pracami Martina E. Seligmana oraz Mihálya Csikszentmihalyiego, którzy na przełomie XX i XXI wieku zwrócili uwagę na potrzebę systematycznego badania dobrostanu, a nie wyłącznie psychopatologii.
wybrani badacze i teorie
Martin Seligman
Jednym z najważniejszych osiągnięć Seligmana w ramach psychologii pozytywnej jest model PERMA, zaprezentowany w 2011 roku, który opisuje pięć podstawowych komponentów dobrostanu psychicznego. Model ten obejmuje pozytywne emocje (Positive Emotions), rozumiane jako zdolność do doświadczania przyjemnych stanów afektywnych, takich jak radość, wdzięczność czy nadzieja; zaangażowanie (Engagement), odnoszące się do pełnego pochłonięcia wykonywaną aktywnością oraz doświadczania stanu przepływu; relacje (Relationships), podkreślające znaczenie wspierających i satysfakcjonujących więzi społecznych; sens (Meaning), rozumiany jako poczucie uczestnictwa w czymś większym niż jednostka sama; oraz osiągnięcia (Accomplishment), związane z realizacją celów, poczuciem kompetencji i skuteczności. Według Seligmana każdy z tych elementów wnosi niezależny wkład w dobrostan, a ich rozwój sprzyja długofalowemu poczuciu spełnienia.
wybrani badacze i teorie
Barbara Fredrickson
Głównym wkładem Barbary Fredrickson w psychologię jest teoria poszerzania i budowania. Teoria ta zakłada, że emocje pozytywne, takie jak radość, zainteresowanie, wdzięczność czy miłość, pełnią inną funkcję adaptacyjną niż emocje negatywne. Podczas gdy emocje negatywne zawężają zakres myślenia i działania, przygotowując jednostkę do szybkiej reakcji (np. ucieczki lub walki), emocje pozytywne prowadzą do poszerzenia repertuaru myśli i zachowań. Osoba doświadczająca emocji pozytywnych jest bardziej otwarta poznawczo, kreatywna, skłonna do eksplorowania otoczenia oraz nawiązywania relacji społecznych.
Według Fredrickson, powtarzające się doświadczenia emocji pozytywnych prowadzą w dłuższej perspektywie do budowania trwałych zasobów jednostki. Zasoby te mogą mieć charakter psychologiczny (np. odporność psychiczna, optymizm), poznawczy (np. elastyczność myślenia), społeczny (np. sieci wsparcia, zaufanie) oraz fizyczny (np. lepsze funkcjonowanie układu odpornościowego). W przeciwieństwie do chwilowych efektów emocji, zasoby te utrzymują się w czasie i zwiększają zdolność jednostki do radzenia sobie z przyszłymi wyzwaniami oraz stresem.
wybrani badacze i teorie
Mihály Csikszentmihalyi
Centralnym elementem jego dorobku jest koncepcja przepływu (flow), opisująca specyficzny stan świadomości, w którym jednostka jest całkowicie zaangażowana w wykonywaną czynność. Stan ten charakteryzuje się intensywną koncentracją uwagi, poczuciem kontroli nad działaniem, jasnością celów oraz natychmiastową informacją zwrotną. Osoba doświadczająca flow traci poczucie czasu, a aktywność staje się autoteliczna, czyli wykonywana dla samej satysfakcji płynącej z działania, a nie ze względu na zewnętrzne nagrody.
Według Csikszentmihalyiego kluczowym warunkiem pojawienia się flow jest równowaga między poziomem wyzwania a poziomem umiejętności jednostki. Gdy zadanie jest zbyt łatwe w stosunku do kompetencji, pojawia się nuda, natomiast gdy jest zbyt trudne, dominuje lęk lub frustracja. Flow występuje wówczas, gdy wyzwanie jest wystarczająco wysokie, by mobilizować zasoby jednostki, ale jednocześnie możliwe do opanowania dzięki posiadanym umiejętnościom. Stan ten sprzyja rozwojowi kompetencji, ponieważ wraz ze wzrostem umiejętności konieczne jest podejmowanie coraz trudniejszych zadań, aby utrzymać optymalne doświadczenie.
wybrani badacze i teorie
Christopher Peterson
Najważniejszym wkładem Christophera Petersona w psychologię jest współautorstwo koncepcji mocnych stron charakteru i cnót. W ramach tego projektu Peterson i Seligman zaproponowali klasyfikację pozytywnych cech człowieka, stanowiącą alternatywę dla tradycyjnych systemów diagnozy zaburzeń psychicznych. Celem tej koncepcji było naukowe opisanie tego, co w człowieku funkcjonuje dobrze, a nie wyłącznie identyfikowanie deficytów i patologii.
Model Petersona i Seligmana obejmuje sześć uniwersalnych cnót, uznawanych za wspólne dla różnych kultur i epok: mądrość i wiedzę, odwagę, humanitaryzm, sprawiedliwość, umiarkowanie oraz transcendencję. Każda z tych cnót realizuje się poprzez bardziej szczegółowe mocne strony charakteru, których łącznie wyróżniono dwadzieścia cztery. Mocne strony definiowane są jako względnie trwałe, pozytywne cechy przejawiające się w myśleniu, emocjach i zachowaniu, takie jak ciekawość, wytrwałość, życzliwość, uczciwość, wdzięczność czy nadzieja.
ćwiczenia
Zastosowanie w praktyce
Psychologia pozytywna może być stosowana w codziennym życiu poprzez proste, refleksyjne ćwiczenia. W zakładce „Ćwiczenia” znajdziesz materiały inspirowane badaniami, które pomagają przełożyć teorię na praktykę.
© Dobrostan.edu.pl | Polityka prywatności | Źródła
Web by Bonczyk & Żak